تاسیسات موتورخانه – تاسیسات مکانیکی ساختمان

آشنایی با تاسیسات موتورخانه در ساختمان و استخر

روش تعمیر و نگهداری تاسیسات موتورخانه مرکزی


امروزه تاسیسات موتورخانه بخش مهمی از تاسیسات مکانیکی و الکتریکی ساختمان ها ، ویلا و استخرهای شنا و استخر خانگی محسوب میشوند که وظیفه کنترل بخش گرمایشی و سرمایشی و الکتریکی ساختمان را بعهده دارد که میتواند در آسایش ساکنان ساختمان ها نقش مهمی ایفا کند موتورخانه مرکزی ساختمان بعنوان قلب یک مجموعه ساختمانی یا صنعتی محسوب میشود که طراحی آن نیاز به توجه به نکات زیادی از نظر طراحی مکانیکی (تاسیساتی) معماری و سازه ای دارد.

تاسیسات موتورخانه

محل قرار گیری موتورخانه از نظر معماری

محل قرارگیری موتورخانه ها در ساختمانهای مسکونی از نظر معماری معمولا در طبقات منفی ساختمان قرار میگیرد معمولا محل قرار گیری موتورخانه در مجموعه های بزرگ ساختمانی و بیمارستان ها و مراکز آموزشی و کارخانه های صنعتی برای جلو گیری از سر و صدای زیاد تجهیزات موتورخانه و جلوگیری از ارتعاشات حاصل از تجهیزات موتورخانه و همچنین وزن زیاد تجهیزات موتورخانه که به عنوان بار مرده در طراحی ساختمان قرار میگیرد در خارج از مجموعه ساختمان های بزرگ قرار میگیرد و به صورت مجموعه مجزا از ساختمان اصلی طراحی و اجرا میگردند.

تاسیسات موتورخانه

تجهیزات موجود در موتورخانه

موتورخانه ها میتوانند بجز بخش گرمایشی و سرمایشی از طریق دیگ و مشعل ، تجهیزات دیگری نیز از قبیل چیلر جزبی و سیستم تصفیه آب ساختمان و استخر را در خود جای دهند حجم فضای موتورخانه به عواملی همچون تعداد واحد های ساختمان ، متراژ فضای داخلی مجموعه ساختمان و تعداد استفاده کنندگان از فضا ، وجود استخر سونا و جکوزی و سیستم فن کویل یا استفاده از پکیج دارد از جمله تجهیزات موتورخانه میتوان به لوازم زیر اشاره نمود دیگ آب گرم (چدنی یا فولادی ) ، مشعل ، دیگ بخار ، منبع دوجداره آب گرم و کویل دار ، منبع انبساط ، پمپ سیرکولاتور ، پمپ زمینی ، دستگاه تصفیه آب شنی برای استخر و جکوزی، دستگاه کلر زن خطی ، مخزن گازوئیل برای سیستم های گازوئیل سوز ، مبدل حرارتی صفحه ای یا لوله ای استیل یا مسی ، تابلو برق و سیستم برق موتورخانه ، لوله انتقال آب گرم مصرفی و اتصالات مربوطه موتورخانه و شیر برقی ، دستگاه چیلر که بسته به طراحی موتورخانه گرمایشی یا تهویه مطبوع یا ترکیبی از تهویه مطبوع و گرمایش تجهیزات متقاوتی را شامل میشوند.

کاربرد دیگ ها در موتورخانه:

از جمله کاربردهای دیگ ها در موتورخانه تولید آب گرم یا بخار آب است که انرژی حرارتی سوخت از طریق مشعل باعث تولید حرارت و گرمای آب موجود در دیگ شده آب موجود در دیگ بسته به نوع نیاز و طراحی موتورخانه از 80 درجه سلسیوس به آب گرم تا200 درجه سلسیوس به بخار تبدیل میشود آب داغ از طریق سیستم لوله کشی وارد منبع دوجداره آب شده از طریق منبع دو جداره آب گرم و مبدل حرارتی برای مصارف داخلی ساختمان و یا استخر و جکوزی مورد استفاده قرار میگیرد برای جلوگیری از انبساط و انقباض بیش از حد آب داخل سیستم در اثر بالا رفتن درجه حرارت آب و ازدیاد حجم آب در اثر انبساط آب سیستم و همچنین تغذیه و تامین کسری آب داخل سیستم از منبع انبساط استفاده میشود منبع انبساط ازدیاد حجم آب داخل سیستم را در خود جای داده و از بالا رفتن بیش از حد فشار سیستم و ایجاد خطرات مالی و احتمالا جانی جلوگیری میکند.

انواع دیگ ها:

الف) دیگ ها از نظر سیال به انواع دیگ آب گرم – دیگ بخار – دیگ آب داغ – دیگ روغنی

ب) دیگ ها از نظر جنس به دو دسته دیگ چدنی و دیگ فولادی تقسیم بندی میشوند.

تاسیسات موتورخانه تاسیسات موتورخانه

چگونگی ساخت دیگ های چدنی:

دیگ های چدنی به روش ریخته گری و به صورت قطعاتی (پره ای ) در کارخانه تولید میشوند اتصال پره ها به یکدیگر از بالا و پایین با قطعه ای به اسم ((بوش)) انجام میشود دو طرف سطح خارجی بوش به صورت مخروط ناقص (کونیک) یا همان (فارسی بر ) تراشیده شده است.

برای انکه عمل آب بندی به خوبی انجام شود ، به هنگام استفاده از بوشن، آن را به سرنج ، ضد زنگ آغشته میکنند . عمل اتصال پره های جلو وسط و عقب دیگ به یکدیگر و بستن بقیه قطعات آن را جمع کردن دیگ میگویند . دیگ های چدنی به صورت قطعاتی توسط کارخانه یا نمایندگی های فروش به خریدار تحویل و بوسیله متخصص تاسیسات در محل موتورخانه بر روی فونداسیون جمع میشوند.

مزایای دیگ های چدنی :

1-به دلیل مقاومت چدن در برابر زنگ زدگی ، عمر دیگ های چدنی زیاد است

2- به دلیل پره ای بودن دیگ های چدنی ، حمل و نقل آنها آسان است.

3-از مزایای دیگ چدنی افزایش قدرت گرمایی دیگ با اضافه نمودن پره به دیگ است

4-در صورت شکستن پره ها، میتوان پره های معیوب را با پره های جدید تعویض نمود و احتیاجی به تعویض کلی پره ها نیست.

تاسیسات موتورخانه

دیگ های فولادی آب گرم:

دیگ های فولادی به صورت یک پارچه در دو نوع ، دیگ فولادی با لوله های آتش (fire tube ) ) که در این نوع دیگ آتش و گازهای حاصل از عمل احتراق از درون لوله ها عبور میکند و نوع دوم دیگ فولادی که در داخل لوله ها آب در جریان است(water tube ) ) که بر حسب سفارش خریدار مطابق ظرفیت مورد نظر ساخته میشوند.

متداولترین نوع دیگ فولادی نوع فایرتیوب است و از قسمت های زیر تشکیل شده است.

1-بدنه: بدنه دیگ فولادی به ابعاد مورد نیاز از ورق های فولادی بریده ، پس از نورد شدن جوشکاری میشود.

2-لوله ها: لوله های دیگ های فولادی از نوع بدون درز ( مانیسمان) آتش خوار است که به طول مورد نیاز از لوله های 6 متری بریده میشود.

3-صفحات نگهدارنده لوله : این صفحات هم وظیفه نگه داشتن لوله ها را انجام میدهند و هم محفظه داخلی دیگ فولادی را از محیط خارج جدا میسازند در دیگ های با طول کم یک تیوب شیت در جلو و یکی در عقب دیگ نصب میشودولی در دیگ های با طول زیاد مابین تیوب شیت های عقب و جلو با تیوب شیت های دیگری هم فقط برای نگه داشتن لوله ها قرار داده میشود تیوب شیت های عقب و جلو به بدنه دیگ جوش داده میشوند لوله ها به تیوب شیت ها به روش گشاد کردن لوله با ابزاری با نام والس آب بندی میشوند این عمل را اکسپند (Expand ) مینامند . بعضی از کارخانه ها لوله های پاس دوم را به تیوب های شیت جلو و عقب دیگ جوش میدهند.

4- کوره : کوره دیگ که در آن مواد سوختنی گاز طبیعی ، گازوئیل ( نفت کوره یا نفت سیاه) به وسیله مشعل سوزانده میشود و از ورق فولادی آتش خوار به ابعاد مورد نیاز بریده پس از نورد و جوشکاری داخل دیگ جوش داده میشود.

5-اتصالات لوله رفت و برگشت: بر روی هر دیگ آب گرم فولادی یک جا برای لوله رفت و جای دیگری برای لوله برگشت به دیگ تعبیه میشود.

6-اتصال لوله انبساط : بر روی دیگ های فولادی آب گرم محلی است برای اتصال لوله انبساط به دیگ پیش بینی میشود.

7- شیر اطمینان : با توجه با ظرفیت فشار کار دیگ علاوه بر اتصال لوله انبساط توسط کارخانه یک یا دو عدد شیر اطمینان حساس در مقابل فشار بر روی آن نصب میشود.

8- محفظه های دود : در جلو و عقب دیگ های فولادی محفظه هایی وجود دارد که گازهای خروجی از یک پاط را دریافت نموده و به داخل لوله های پاس بعدی هدایت میکند.

9- اتصال دودکش : بر روی دیگ یا عقب دیگهای فولادی نیز مانند سایر دیگ ها برای هدایت محصولات احتراق به خارج از ساختمان محلی برای اتصال دودکش به آن پیش بینی میشود.

10- نشان دهنده های دیگ : بر روی دیگ های فولادی جاهایی برای نصب ترمومتر ، ترموستات ، فشار سنج پیش بینی میشود.

11- عایق : بدنه دیگ های فولادی به وسیله یک لایه عایق حرارتی ضخیم پوشیده میشود.

12- پوشش (کاور) : بر روی عایق بدنه ، پوششی از ورق آلومینیوم و یا ورق فولادی رنگ شده کشیده میشود .

13- شاسی : اکثر دیگ های فولادی در کارخانه بر روی پایه یا شاسی نصب میگردند که در این صورت نیازی به فونداسیون مخصوص برای نصب دیگ فولادی نیست .

چیلر چیست ؟

چیلر دستگاهی است که گرما را از مایع (آب) از طریق فشرده سازی بخار با چرخه تبرید جذب میکند سپس این مایع میتواند که بصورت یک سیکل با جریان از طریق یک مبدل حرارتی برای خنک سازی تجهیزات یا فرایند دیگری از قبیل فن کویل یا هواسازها فرآوری شده به این صورت که آب گرم و سرد تولید شده با استفاده از پمپ و شبکه لوله کشی به فن کویل رسیده و پس از عبور از پره های فن کویل از طریق وزش اجباری بصورت گرما و سرما در مجتمع ها و محیط های مسکونی ،تجاری ، صنعتی پخش میکند.

تاسیسات موتورخانه

انواع چیلر در موتورخانه:

چیلرها به دو دسته تقسیم می‌شوند. چیلرهای تراکمی و چیلرهای جذبی. شکل دیگر تقسیم‌بندی چیلرها بر اساس شکل خنک شدن ماده مبرد است که به سه دسته ،هوا خنک و تبخیری ، آب خنک، تقسیم‌بندی می‌شوند.

نوع سوخت چیلرهای تراکمی با استفاده از انرژی برق و چیلرهای جذبی با استفاده از انرژی حرارتی که از سوختن سوخت های فسیلی مثل گاز ، گازوئیل و مازوت بدست آمده و طی سیکل جریان از طریق مبدل حرارتی باعث ایجاد برودت و سرما می‌شوند.

به همین دلیل در اکثر نقاط دنیا بخاطر هزینه های بالای برق و صدای زیاد چیلرهای تراکمی نسبت به چیلرهای جذبی و قیمت کمتر سوخت های فسیلی نسبت به انرژی الکتریکی، مهندسان و شرکت های مشاوره را بسمت طراحی و استفاده از چیلرهای جذبی سوق داده است.

فرایند کار چیلر تراکمی:

در چیلرهای تراکمی گاز ابتدا توسط کمپرسور، متراکم می‌گردد. این گاز سپس به کندانسور وارد شده توسط آب یا هوای محیط، خنک شده و به مایع تبدیل می‌گردد این مایع با عبور از شیر انبساط یا لوله موئین وارد خنک کننده (اپراتور) می‌شود که در فشار کمتری قرار دارد این کاهش فشار باعث تبخیر مایع گردیده و در نتیجه مایع سرد کننده با گرفتن حرارت نهان تبخیر خود از محیط خنک کننده، باعث ایجاد برودت در موادی که با قسمت خنک کننده در ارتباطند می‌گردد. سپس گاز ناشی از تبخیر، به کمپرسور منتقل می‌شود.

با عبور بخار با سرعت در یک مسیر هوای کندانسور مکیده می‌شود. خلاء در کندانسور به علت تبدیل بخار به اب و اختلاف حجم بین بخار و اب ایجاد می‌گردد.

تاسیسات موتورخانه

چیلر جذبی با شعله مستقیم:

چیلر های جذبی با شعله مستقیم به شما این اجازه را میدهد که میزان انرژی خود را برای تولید مستقیم آب سرد بهتر کنترل کنید چیلر جذبی با استفاده از گاز طبیعی یا سایر سوخت های فسیلی استفاده میکند که در مقایسه با چیلر های تراکمی که از مصرف انرژی الکتریکی استفاده میکنند بسیار به صرفه تر هستند چیلر های جذبی بدون نیاز به دستگاه های هواساز (فن کویل) بصورت مستقیم با استفاده از آب گرم تولید شده توسط مشعل بر دیگ تعبیه شد6 در داخل آن قادر است که طی فرایند تبرید آن را تبدیل به هوای سرد کند کارایی چرخه اثر دوگانه ای که در این چیلرهای جذب مستقیم استفاده می شود باعث می شود که استفاده از آنها در مقایسه با چیلرهای الکتریکی در بسیاری از مناطق جهان که قیمت برق در دهه گذشته به طور چشمگیری افزایش یافته است، رقابت چشمگیری داشته باشند . چیلر های جذبی با شعله مستقیم می توانند به عنوان یک چیلر و / یا بویلر آب گرم و یا بخاری برای تامین آب سرد یا گرم ساختمان در تابستان یا زمستان عمل کنند.

هوشمند سازی موتورخانه ها:

بدلیل بالا رفتن هزینه های انرژی در جهان و کنترل انرژی های نو بحث اتوماسیون ساختمان از جمله موارد مهمی است که در کشورهای پیشرفته جهان مورد توجه قرار گرفته است در اتوماسیون ساختمان کلیه مباحث هوشمند سازی تجهیزات مکانیکی موتورخانه ، تجهیزات الکتریکی ساختمان از قبیل سیستم اعلام حریق هوشمند و کنترل تجهیزات آسانسورها و صوتی تصویری و کنترل روشنایی در ساختمان و کنترل تردد از طریق نسب سنسور ها بر روی تجهیزات داخل و خارج ساختمان باعث کنترل بیشتر تجهیزات مختلف ساختمان و همچنین پایین آمدن اصطحلاک تجهیزات و کاهش مصرف انرژی میشود.

از نکات مهم در تعمیر و نگهداری موتورخانه ساختمان :

1-بررسی عملکرد شیر فلکه ها و اتصالات لوله های رفت و برگشت به موتورخانه ، کلکتور ها ، رایزرهای داخل ساختمان و بررسی شیرهای برقی

2- بررسی وضعیت نصب و عملکرد درست هواکش و تهویه صحیح داخل موتورخانه (پنجره یا دریچه ) و بررسی وضعیت دودکش دیگ و تخلیه هوای احتراق موتورخانه

3- بررسی دیگ آب گرم از نظر آبریزی و نشتی دود

4-بررسی عملکرد مبدل حرارتی و منابع آب گرم مصرفی دوجداره و کویل دار

5-بررسي وضعيت مشعل از نظر سر و صدا، و بازديد دستگاه ها و تجهيزات از نظر نظافت ظاهري

6-بازديد و كنترل درستی كار لوازم اندازه گيري مانومترها و ترمومترهاي نصب شده روي دیگ آب گرم و تجهيزات موتورخانه از قبیل منبع دوجداره آب گرم کویل دار و منبع انبساط بسته

7-بازديد روزانه از موتورخانه و تجهيزات در حال كار و اطمينان از عدم خرابي مشهود

8- بررسی وضعيت عملكرد سختي گير (دستگاه فیلتر شنی) تست آب خروجي و انجام بک واش به موقع دستگاه فیلتر شنی و تعویض بموقع شن داخل دستگاه

9-كنترل تنظيم بودن فلوتر آب پر كن منابع انبساط در صورت نياز تنظيم ترموستات

10-بازديد آب نما سطح آب ديگ بخار هر دو ساعت يكبار

11-بررسي وضعيت عايق كاري کل تجهيزات موتورخانه و نيز كلكتور و لوله های رفت و برگشت به موتورخانه

12- وضعيت مشعل از نظر نصب صحيح، نظافت، سروصدا، نشتي سوخت و همچنين بازديد شعله

13-بررسي وضعيت عملكرد منابع دوجداره آب گرم ، كوئل دار، مبدل ها و منبع انبساط و وجود نقص و عيب در آنها و وضعيت سيستم انبساط باز شامل عايق، فلوتر، سرريز و كنترل عدم گرفتگي مسير لوله هاي رفت و برگشت

14- بررسی وضعيت پوشش بدنه ديگ و دودكش و چگونگي كاركرد مشعل

15-سرويس و رسوب زدايي مبدل هاي حرارتی

16- سرويس مشعل ديگ و اطمينان از عملكرد صحيح دستگاه و متعلقات تميز كردن بادزن، بازديد الكتروموتور، كنترل شيرهاي برقي و اتصالات، تمیز كردن صافی گاز و یا نازل گازوييل

17-بررسی عملکرد وضعیت پمپ های زمینی و سیرکولاتور و اطمینان از عدم نشت و روان بودن کوپلینگ

18- سرويس و دوده زدايي از كوره و دودكش و رسوب زدايي از داخل ديگ

19-بررسی عملکرد دستگاه ازن و فیلتراسیون خطی و مشاوره در زمینه استفاده صحیح از دستگاه کلر زن خطی و نصب دستگاه های فوق در اتاقک جدا از تجهیزات موتورخانه مرکزی بدلیل فعل و انفعالات مواد شیمیایی قرص کلر

20- بررسی وضعیت کابل های برق پمپ ها و تجهیزات برقی موتورخانه و حفاظت کابل ها از ضرب دیدگی و اتصال با تجهیزات و کف موتورخانه


در صورت نیاز به مجری تعمیر و نگهداری از تاسیسات مکانیکی موتورخانه ساختمان و استخر و کلیه خدمات لوله کشی ساختمان و لوله کشی استخر و جکوزی و نصب تجهیزات تصفیه آب و نصب تجهیزات گرمایش موتورخانه استخر میتوانید با ما تماس بگیرید.